Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken

Seksuele vorming aan leerlingen met een verstandelijke beperking

Leerlingen met een verstandelijke beperking worden verliefd, gaan relaties aan, hebben seksuele gevoelens en experimenteren met seks. Hoe geef je deze leerlingen seksuele vorming? Hier vind je voorbeelden van andere docenten, aandachtspunten en tips.
Wees open en eerlijk. Durf eigen grenzen ook gewoon aan te geven, maar ga in principe geen onderwerpen uit de weg
Agaath Hoeksema | Docent cluster 3, A. J. Schreuderschool

Inspiratie vanuit de praktijk

Hier lees je hoe docenten uit het speciaal (basis)onderwijs de lessen hebben aangepakt.

Lesmap voortplanting met illustraties

Fien van der Veen heeft een lesmap gemaakt over het thema voortplanting. Ze heeft veel illustraties gebruikt en een proefwerk gemaakt bij elk thema.

Voorbeelden van illustraties: vrouwelijk geslachtsorgaanmannelijk geslachtsorgaananticonceptie.

Vier op een rij

Agaath Hoeksema heeft het spel Vier op een rij gemaakt om op een bewuste manier de kennis bij leerlingen te borgen. Bekijk hier de antwoorden en vragenkaartjes.

Voeldoos

Anne LG Nales gebruikt bij leerlingen met een laag niveau altijd met succes een voeldoos. In de voeldoos stopt ze bijvoorbeeld een tandenborstel, veertje, schuursponsje, nagelvijl, make-up kwast, smurfensnot, potje klei en zacht doekje. Ze laat de leerlingen voelen en zeggen wat ze fijn en niet fijn vinden voelen. De doos is op verschillende manieren te gebruiken, bijvoorbeeld met blinddoek (of zonder) of leerlingen kunnen zelf een doos maken.

Animatie platen en mappen

Juist voor deze doelgroep is visualisatie erg belangrijk. Er bestaan verschillende visuele materialen voor de lessen seksuele vorming, zoals deze animatie platen en mappen.

Visualiseer veel, maak een woorden-web en vergroot tekeningen uit. We laten leerlingen de tekeningen inkleuren aan de hand van verschillende vragen.
Fien van der Veen | Docent Cluster 3, de Berkenschutse

Tips bij lessen seksuele vorming

Er zijn een aantal zaken waar je op kunt letten als je seksuele vorming geeft aan leerlingen met een verstandelijke beperking.

Volwassen taal en beeld

Veel methoden, materialen, spellen en liedjes zijn in peuter-kleutertaal geschreven. Je kunt de teksten of afbeeldingen aanpassen naar een meer volwassen taal of beeld. Gebruik zoveel mogelijk concrete en expliciete taal.

Maak een sekswoordenboek

Stel samen met de leerlingen een sekswoordenboek op. Spreek af welke termen je op school gaat gebruiken en gebruik deze ook consequent. Spreek ook af wanneer deze termen wel en niet gebruikt mogen worden en tegen wie.

Fotomateriaal op digibord

Maak gebruik van beeldmateriaal, zoals tekeningen, foto’s, picto’s en filmpjes. Hiermee kunnen jouw leerlingen zich een duidelijker beeld vormen. Gebruik lespakketten met korte teksten en veel visueel materiaal. Je kunt deze aanvullen met fotomateriaal van de leerlingen zelf. Vergroot afbeeldingen zo nodig en teken in de afbeeldingen met kleur om de processen duidelijk te maken (zoals bij menstruatie en zaadlozing).

Zien en voelen

Maak gebruik van concreet, realistisch en eenduidig materiaal. Laat alles expliciet zien en voelen, zoals tampons, condooms en kunstpenissen en -vagina’s. Besteed aandacht aan de overgang van concrete materialen naar afbeeldingen.

Check of leerlingen je begrijpen

Vraag regelmatig of uw leerlingen de uitleg hebben begrepen. Laat ze het in hun eigen woorden uitleggen. Herhaling is belangrijk: laat onderwerpen en lessen regelmatig terugkeren.

Sociaal netwerk

Ondersteun leerlingen in het samen verkennen van buitenschoolse activiteiten. Daarmee kunnen zij hun sociale netwerk versterken.

Privacy

Creëer op school veilige plekken met voldoende privacy, waar leerlingen in rust met elkaar over persoonlijke onderwerpen kunnen praten. Bijvoorbeeld in pauzemomenten of na schooltijd.

Weerbaarheid

Besteed extra aandacht aan het herkennen en benoemen van wensen en grenzen op seksueel gebied en in seksueel gedrag. Spreek ook af wanneer en waar seksueel gedrag wel of niet acceptabel is.

Internet en sociale media

Besteed nadrukkelijk en geregeld aandacht aan het veilig gebruik van internet en sociale media. Met name bij het bezoeken van seksueel getinte websites.

Aanbevolen materiaal

Praten over seks | Seksuele vorming

Seks@relaties.kom | Seksuele vorming

Lief, lijf & leven | Seksuele vorming

Nog naar bovenstaande producten linken in het juiste blok. 

Ook interessant