Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken

Starten met seksuele vorming

Met relationele en seksuele vorming ondersteun je kinderen bij een gezonde en veilige seksuele ontwikkeling. Hiermee kun je starten vanaf groep 1. Op deze pagina lees je over het belang van seksuele vorming, de doelen en hoe je dit aan kunt pakken.

Het belang van relationele en seksuele vorming

Relaties en seksualiteit zijn belangrijke thema’s die al vanaf groep 1 van de basisschool thuishoren in het onderwijs. Kinderen ontdekken namelijk al vanaf jonge leeftijd hun eigen lichaam, ontwikkelen hun seksuele identiteit en ontdekken verschillen tussen jongens en meisjes. Ze gaan relaties en vriendschappen aan, worden verliefd, komen in de puberteit en doen eerste ervaringen op met seksualiteit.

Vragen van kinderen

Kinderen hebben veel vragen over relaties en seksualiteit. Bijvoorbeeld:

Waarom is seksuele vorming en voorlichting in het basisonderwijs belangrijk?

Niet alle ouders voelen zich bekwaam om hun kinderen te begeleiden bij hun seksuele ontwikkeling, zij beginnen soms te laat of zijn niet volledig in de informatie die zij geven. Via de media krijgen kinderen veel informatie over seksualiteit, maar dezhttps://www.seksuelevorming.nl/onderwijssoort/basisonderwijse is vaak te eenzijdig, niet juist of te beperkt. Door al op jonge leeftijd te starten met seksuele en relationele vorming raken leerlingen vertrouwd met het thema. Ze krijgen hierdoor betrouwbare informatie, durven eerder vragen te stellen over seksualiteit, ontwikkelen waarden en normen, worden weerbaarder en leren respectvol met elkaar om te gaan. De basisschool kan met seksuele voorlichting en een veilig leerklimaat een belangrijke bijdrage leveren aan een gezonde seksuele ontwikkeling van leerlingen.

Bekijk de lijst met argumenten voor seksuele voorlichting aan kinderen en lees hier meer over het belang.

Winst voor scholen

Uit onderzoek in de bovenbouw blijkt dat jongens en meisjes na de lessen en voorlichting makkelijker met elkaar omgaan en elkaar aanspreken op gedrag en er minder gedoe is op school na lessen over relaties en seksualiteit. Leerlingen hebben meer kennis over relaties, seksualiteit en seksueel misbruik. De meeste leerlingen hebben een positievere houding ten opzichte van homoseksualiteit, en ze zijn zelfbewuster in vergelijking met leerlingen die geen relationele en seksuele voorlichting hebben gekregen.

Doe mee met de Week van de Lentekriebels! Een mooie opstap om aandacht te geven aan relationele en seksuele vorming op school.

1/1
kerndoelen Kerndoelen

De thema’s seksualiteit en seksuele diversiteit zijn expliciet opgenomen in kerndoel 38 voor het basisonderwijs.

Kerndoelen

Tips voor leerkrachten

Iedere leerkracht kan lesgeven over relaties en seksualiteit. Vaak is het een kwestie van gewoon beginnen en ervaring opdoen. En het is leuk! Misschien ben je bang voor de reacties van de leerlingen. Wees gerust: de meeste leerlingen reageren heel positief. Want wie vindt het nu niet leuk om te horen over verliefdheid en seks. Als je je onzeker voelt en de lessen goed wilt voorbereiden staan hieronder zeven tips.

1. Sluit aan bij de ontwikkeling en behoeften van je leerlingen.

Er is al veel lesmateriaal voor jonge kinderen. Maak hier gebruik van. Of duik zelf eens in de leefwereld van je leerlingen. Welke onderwerpen houden hen bezig? Waar hebben ze moeite mee? Wat weten ze wel of niet? Welk gedrag vinden ze wel of niet acceptabel in de klas? Sluit aan op deze vragen. Je kunt hiervoor ook een vragenbox neerzetten. Hierdoor kunnen leerlingen anoniem vragen stellen. Je weet hierdoor wat er speelt in de klas en het geeft je de mogelijkheid op de vragen in te gaan op een door jou gekozen tijdstip.

2. Wat is het doel van de lessen?

Wil je dat ze meer kennis opdoen over het lichaam en verschillen tussen jongens en meisjes? Of wil je dat ze een mening vormen over respectvol omgaan met elkaar? Of wil je dat ze beter leren omgaan met wensen en grenzen en weten waar ze hulp kunnen krijgen? Het is belangrijk om een doel voor ogen te hebben en hierbij geschikt lesmateriaal te zoeken.
Let erop dat je met een licht en makkelijk onderwerp start en zorg voor een bepaalde opbouw in de lessen. Dan raken kinderen hiermee vertrouwd en is de impact groter.

3. Kies uw lesmateriaal

Er zijn veel geschikte lesmaterialen voor leerlingen van allerlei leeftijden. Gebruik voor het geven van relationele en seksuele vorming een erkend en goed onderbouw lespakket. Deze zijn voor dit thema te vinden bij het Loket Gezond Leven. Het lespakket Kriebels in je buikVeiligWijs en Kriebels in je buik SO zijn erkende en goed onderbouwde leerlijnen voor groep 1 t/m 8.

4. Ken jezelf

Voordat je start met relationele en seksuele voorlichting, is het goed om stil te staan bij je eigen opvattingen, normen en waarden over relaties en seksualiteit. Met welke vragen of seksueel gedrag van jonge kinderen heb je moeite, hoe kijk je aan tegen homoseksualiteit, wat vind je dat een kind op jonge leeftijd al moet kunnen of weten. Persoonlijke opvattingen zijn van invloed op de keuzes van onderwerpen en de manier van lesgeven. Het is van belang om leerlingen de ruimte te geven om hun eigen opvattingen, waarden en normen te ontwikkelen. Ook kinderen kunnen onderling verschillen in normen en waarden over seksualiteit. Leer hen respect op te brengen voor de opvattingen van een ander, ook als ze het er niet mee eens zijn. Realiseer je ook dat kinderen een hele andere beleving hebben van seksualiteit dan volwassenen. Een meer volwassen beleving komt pas als de kinderen in de puberteit komen.

5. Zorg voor een veilige sfeer voordat je les geeft

Maak vooraf afspraken met leerlingen over elkaar uit laten praten, elkaar niet uitlachen, elkaars mening respecteren, eigen grenzen aangeven en persoonlijke zaken niet doorvertellen. Start met lessen als kinderen elkaar al wat langer kennen. Zorg ook voor een goede opbouw in de lessen, begin niet de eerste keer met de spannendste les. Zorg ook voor afwisseling van werkvormen en maak het interactief. Sta zelf open voor het thema seksualiteit en wees betrokken bij wat er leeft bij leerlingen. Gebruik neutraal taalgebruik of maak afspraken over gebruik van bepaalde woorden. Signaleer ook vragen en problemen op het gebied van relaties seksualiteit en bied een luisterend oor en verwijs door naar de vertrouwenspersoon of mentor wanneer gewenst.

6. Vraag om feedback van uw leerlingen

Vraag na de lessen aan de leerlingen hoe ze de lessen vonden, wat ze ervan geleerd hebben en of het aansluit bij hun vragen. Leuke lessen blijven namelijk beter hangen! Vraag ook over welke onderwerpen ze nog les willen krijgen of waar ze nog vragen over hebben.

7. Doe het niet alleen: deel uw ervaringen en betrek het team

Als je voor dit onderwerp de enige leerkracht bent in de school, kun je geïsoleerd raken en voor lastige situaties komen te staan. Als er draagvlak of ondersteuning is van collega’s (en ouders), sta je sterker. Doe het niet alleen maar samen! Probeer collega´s te overtuigen van nut en noodzaak van deze lessen. Deel je ervaringen met je collega’s en informeer naar ervaringen van andere collega’s. Je kunt dan meer gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen voor het thema, lessen onderling beter op elkaar afstemmen, opgedane kennis en ervaring met elkaar delen en bij moeilijke situaties steun krijgen van elkaar.

Ook interessant voor jou