Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken

Signaleren van problemen op het speciaal onderwijs

Seksuele en relationele problemen zijn er van relatief onschuldig zoals liefdesverdriet tot zeer ernstig. Van seksueel grensoverschrijdend gedrag tot seksueel misbruik en onbedoelde zwangerschap. Sommige leerlingen worstelen met hun seksuele of genderidentiteit en worden daarmee gepest. Hoe kun je dit als leerkracht tijdig signaleren en zorgen voor goede opvang en begeleiding?

Relationele en seksuele problemen 

Op het gebied van seksualiteit en relaties kunnen voor leerlingen verschillende problemen spelen:

Signalen van seksuele of relationele problemen

Het is moeilijk om te weten of er een probleem is, omdat het gedrag zich vaak ergens anders afspeelt en leerlingen niet snel over seksuele problemen praten. Ook kunnen sommige signaleren gerelateerd zijn aan de beperking van een leerling. Signalen waar je op kunt letten zijn:

Tips bij relationele of seksuele problemen zonder grensoverschrijding

Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag gaat het om gedrag of toenaderingen die seksueel van aard zijn en de grenzen van het slachtoffer overschrijden. Dit kan al dan niet fysiek zijn (De Haas, 2012). Met het Vlaggensysteem kun je inschatten of seksueel gedrag overschrijdend is of onschuldig.

Zes criteria om grensoverschrijdend gedrag te bepalen

Als er geen 5x ja en weinig impact is, moet je als leerkracht ingrijpen. Wat je het beste kunt doen is afhankelijk van de ernst van de situatie.  Bij leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs ontbreekt vaak een duidelijk referentiekader. 

Bekijk meer informatie over het vlaggensysteem

 

Tips bij grensoverschrijdend gedrag

Ongeplande zwangerschap

Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs lopen meer risico om ongepland zwanger te raken of iemand ongepland zwanger te maken. Een leerling staat bij een ongeplande zwangerschap voor een lastige keuze. Deze moet beslissen of ze het kind zelf wil opvoeden, ter adoptie af wil staan of laten aborteren. De stress rondom het maken van deze keuze kan leiden tot een verhoogde kans op (psychosociale) gezondheidsklachten. Leerlingen met een beperking hebben bovendien vaak vragen op het gebied van erfelijkheid, opvoedingsmogelijkheden en toekomstperspectief.

Tips bij een leerling met een (ongewenste) zwangerschap

Seksuele en genderidentiteitsontwikkeling

Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs kunnen worstelen met hun eigen seksuele of genderidentiteit. Zelfacceptatie en sociale acceptatie in de klas zijn niet altijd vanzelfsprekend. Hoe kun je als leraar respectvolle omgang stimuleren en een veilige leeromgeving creëren? En hoe kun je psychosociale problemen signaleren?

 

Seksuele oriëntatie

Vanaf een jaar of 10 kunnen leerlingen voor het eerst verliefde gevoelens ervaren of zich aangetrokken voelen tot iemand van hetzelfde geslacht. Leerlingen kunnen in de war raken van deze gevoelens en ze (nog) niet als homoseksueel of biseksueel benoemen of dit niet meteen willen of durven vertellen. Hier gaan leerlingen verschillend mee om.

Transgender

Transgender is een overkoepelende term die wordt gebruikt voor mensen bij wie het geboortegeslacht en de genderidentiteit niet overeenkomen. Iemand heeft bijvoorbeeld geslachtskenmerken van een meisje, maar voelt zich man en wil ook als man door het leven gaan. Dit is geen seksuele oriëntatie, maar gaat over identiteit. Er zijn dus homo-, bi- en heteroseksuele transgenders. Voor veel transgenders is de puberteit een onprettige periode, omdat de biologische geslachtskenmerken zich tijdens de puberteit verder ontwikkelen. Het is belangrijk dat er in de omgeving steun geboden wordt.

 

Veilige leeromgeving

Als een leerling zich niet volgens de verwachte gendernormen gedraagt, kan dit negatieve reacties uit de omgeving oproepen. Dit terwijl het exploreren van de eigen genderidentiteit en het uiten van meer of minder jongens- of meisjesachtig gedrag gezond en normaal is. Negatieve reacties hierop uit de omgeving kan bij leerlingen sociale, emotionele of psychische problemen veroorzaken.

 

Tips voor een veilige omgeving

Ook interessant