Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken
Onderwerp

Thema Week van de Lentekriebels 2022: Je lijf is van jou

De week van de Lentekriebels heeft een wisselend thema. Het thema van de Week van de Lentekriebels 2022 is: “Je lijf is van jou”. Een actueel thema, waarbij het gaat om het bespreekbaar maken van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarnaast gaat het over het vragen en geven van toestemming, oftewel consent.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag komt bij alle leeftijden voor. Het is belangrijk dat kinderen van jongs af aan begrijpen wat grensoverschrijdend gedrag is. En dat ze leren hoe zij hun eigen wensen en grenzen, en die van hun leeftijdsgenootjes, goed kunnen bewaken en respecteren. Dat maakt hen weerbaar voor nu én helpt hen bij de ontwikkeling van later.

Seksuele ontwikkeling en grensoverschrijding

De relationele en seksuele ontwikkeling van kinderen begint al in de babytijd en loopt door tot ze volwassen zijn. In de kleutertijd ontdekken kinderen hun eigen lichaam en de verschillen en overeenkomsten tussen jongens en meisjes. Ze experimenteren en spelen soms seksuele spelletjes. Denk hierbij aan ‘doktertje spelen’. Vanaf 7 jaar leren kinderen de sociale regels steeds beter kennen. Ze zijn soms verliefd en een enkeling heeft ‘verkering’. Tussen het 10e en 12e jaar komen de kinderen in de puberteit. Er vinden dan al behoorlijk wat lichamelijke veranderingen plaats. Sommige kinderen zijn erg geïnteresseerd in alles wat met seks te maken heeft.

Het is belangrijk dat seksueel gedrag bij de leeftijd en ontwikkeling van kinderen past, en dat ze niets doen dat schadelijk is voor henzelf of de ander. Als aan een van deze voorwaarden niet wordt voldaan, is er sprake van seksuele grensoverschrijding.

Handreiking Wensen, grenzen en consent

Om leerkrachten te helpen het thema ‘Je lijf is van jou’ bespreekbaar te maken, is er een handreiking ontwikkeld. In de Handreiking Wensen, grenzen en consent wordt toegelicht wat consent is en hoe dit in de klas behandeld kan worden.

Naar de handreiking

Handreiking Seksueel misbruik

Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 6 kinderen seksueel misbruik meemaakt. Statistisch gezien kunnen er dus leerlingen in de klas zitten die dit hebben meegemaakt. Om leerkrachten handvatten te geven om seksueel misbruik bespreekbaar te maken in de klas heeft Rutgers samen met Centrum Seksueel Geweld de Handreiking Seksueel misbruik, gemaakt. Hierin staan tips hoe je hier les over geeft, omgaat met kinderen die dit hebben meegemaakt en ook hoe je daarmee omgaat in de lessen relationele en seksuele vorming.

Naar de handreiking

 

Er is een meisje dat steeds aan mij zit, maar ik wil dit eigenlijk niet, wat kan ik doen?

Didactische tips en lessuggesties

  • Behandel dit onderwerp bij voorkeur binnen een les over relaties en seksualiteit. Gebruik hiervoor een erkende lesmethode.
  • In de lesmethode Kriebels in je buik zit het thema ‘wensen en grenzen’, maar ook seksuele grensoverschrijding en consent komen in de lessen in de bovenbouw terug. Ook in de lessen van Veiligwijs en Wonderlijk gemaakt komen deze thema’s aan de orde.
Meer informatie over deze lespakketten in het materialenoverzicht

Online lessen

Gaan de leerlingen niet naar school? Er zijn ook Lentekriebels-thuislessen gemaakt die leerlingen zelf, eventueel met hulp van ouders, kunnen doen.

Lentekriebels-thuislessen

Vlaggensysteem

Het Vlaggensysteem biedt leerkrachten handvatten om adequaat seksueel gedrag te beoordelen, te bespreken en gepast te reageren. Om in te schatten of seksueel gedrag al dan niet grensoverschrijdend is, kun je onderstaande spelregels van het Vlaggensysteem gebruiken:

  1. Wederzijdse toestemming. Een belangrijk criterium bij het interpreteren van seksueel gedrag is: wil het kind het zelf? Wil de ander het ook? Vinden beide kinderen het prettig?
  2. Vrijwilligheid. Kiest het kind er zelf voor? Durft hij/zij/x nee te zeggen?
  3. Gelijkwaardigheid. Zijn beide partijen even oud, sterk, slim en populair? Of is er sprake van een machtsverschil?
  4. Ontwikkelingsadequaat. Past het seksuele gedrag bij de ontwikkelingsleeftijd van het kind?
  5. Contextadequaat. Is het seksuele gedrag van het kind gepast? Stoort of choqueert het anderen in de omgeving niet?
  6. Zelfrespect. Heeft het kind zicht op de gevolgen van zijn of haar gedrag? Neemt de jongere geen risico’s die schadelijke gevolgen kunnen hebben?

Movisie verzorgt verschillende trainingen rondom werken met het Vlaggensysteem.

Meer over het Vlaggensysteem op movisie.nl

Je kunt het Vlaggensysteem ook spelenderwijs gebruiken met kinderen.

Gebruik hiervoor het Vlaggensysteem op een bordje

Toestemming geven voor kinderen

Speciaal voor de Week van de Lentekriebels heeft Rutgers in samenwerking met Kentalis en Fonds Slachtofferhulp het filmpje ‘Toestemming geven voor kinderen’ voorzien van tolk Nederlandse gebarentaal.

Het filmpje kan in de klas gebruikt worden om toestemming, oftewel consent, aan kinderen uit te leggen.

Bekijk hier de video zonder tolk Nederlandse gebarentaal

Themaweek Zapp ‘Er zijn grenzen!’

In de week van 6/tm 12 maart zendt NPO Zapp programma’s uit rondom het thema ‘Er zijn grenzen!’. In verschillende webseries, een Klokhuis-special en een live talkshow leren kinderen over seksueel grensoverschrijdend gedrag, hoe ze het kunnen herkennen en hoe je om hulp kan vragen

De verschillende materialen zijn geschikt om tijdens de Week van de Lentekriebels te gebruiken. Er is voor de Klokhuis-aflevering ook een lesbrief gemaakt.

Naar de website 'Er zijn grenzen!' (NPO Zapp)