Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken

Goede voorbeelden lessen seksuele vorming lerarenopleiding

Seksuele voorlichting is voor veel docenten geen routineklus. Voor inspiratie om uw lessen beter te laten aansluiten op de behoeften van uw leerlingen, zetten we een aantal goede voorbeelden op een rij.  Leer van andere lerarenopleidingen hoe zij omgaan met seksuele vorming.

Eerst de theorie, dan de praktijk

Op de lerarenopleiding gezondheidszorg en welzijn van Hogeschool Windesheim worden studenten in twee stappen voorbereid op het geven van lessen over seksuele vorming. In het eerste jaar maken ze kennis met de theorie en de didactiek van seksuele en relationele vorming. In het tweede of derde jaar brengen ze die kennis in de praktijk.

Seksualiteit als onderdeel van gezond gedrag

In het eerste jaar volgen studenten de module over leefstijl en gezond gedrag. In deze module maken de studenten kennis met gezondheid en gezondheidsbevordering. Inhoudelijke thema’s die in deze module aan bod komen, zijn middelengebruik en seksualiteit. In de lessen gaat het over onderwerpen als:

  • praten over seks
  • eigen normen en waarden
  • anticonceptie
  • soa’s
  • diversiteit
  • seksuele diversiteit
  • seksuele rechten
  • seksueel grensoverschrijdend gedrag

Verwerkingsopdrachten

De studenten doen verwerkingsopdrachten. Zo houden ze een interview met een vriend(in) over seksuele opvoeding, maken ze een werkvorm waarin ze rekening houden met diversiteit binnen de klas en schrijven ze een reflectie over hun competenties en kwaliteiten. Hierin laat de student zien in hoeverre hij of zij zichzelf al bekwaam genoeg vindt in het geven van lessen over seksualiteit en wat hij of zij nog verder wil leren en oefenen in de praktijk. Met een kennistoets wordt hun theoretische kennis getest.

Van theorie naar praktijk

In het tweede of derde leerjaar krijgen studenten de opdracht om tijdens hun stage een les over seksualiteit te geven. Hiermee leren ze de theorie uit de module naar de praktijk te vertalen. De les moet meer zijn dan alleen een PowerPointpresentatie, de student moet ook echt in gesprek gaan met de leerlingen. De student mag zelf het onderwerp van de les kiezen. Ze bespreken met hun stagebegeleider bij welk vak en op welke manier ze de les kunnen geven.

Tips voor het geven van seksuele vorming op de lerarenopleiding

  • Laat je niet overvallen. Denk van te voren na over hoe je om wilt gaan met persoonlijke vragen tijdens de les. En over hoe je een veilige sfeer kan creëren.
  • Het mag ook leuk zijn tijdens de les.
  • Maak afspraken met leerlingen. Zoals: ‘er zijn geen gekke vragen’ of ‘we mogen wel lachen om seks, maar we lachen elkaar niet uit’.- Het mag ook leuk zijn tijdens de les.
  • Geef niet alleen aandacht aan negatieve aspecten, maar ook aan de positieve beleving van seksualiteit.

Individueel en in teamverband werken

Op Hogeschool Inholland leren studenten niet alleen hoe ze zelf les kunnen geven over seksualiteit. Er is ook aandacht voor wat een school kan doen aan een gezamenlijke aanpak.

Voortplanting en seksualiteit

In het eerste jaar volgen studenten een module van zeven weken over voortplanting en seksualiteit. Vijf lessen (van twee uur) gaan over sociaal-culturele aspecten van seksualiteit, twee gaan meer technisch over de voortplanting. In de eerste lessen wordt er ook aandacht besteed aan hoe studenten zelf over seksualiteit denkenen hun eigen grenzen kunnen aangeven tijdens de les. Ook worden manieren behandeld waarop je een veilig klimaat kunt scheppen in de klas en hoe je dit thema introduceert.  Daarna bespreken ze vier thema’s waar studenten in de praktijk mee te maken kunnen krijgen:

  1. seksueel misbruik
  2. tienerzwangerschappen
  3. multiculturaliteit
  4. homoseksualiteit

Als praktijkopdracht maken de studenten zelf een lessenserie over thema’s als homoseksualiteit, religie en cyberseks.

De docenten maken gebruik van de handleiding Over seks gesproken. Deze komt ook op de verplichte boekenlijst voor de studenten te staan. Tijdens de les laten ze de studenten kennismaken met materialen als Girls’ Choice, Boys R Us en de filmpjes van Leraar 24.

Gezamenlijke aanpak sociale veiligheid

Vanaf het schooljaar 2016/2017 besteedt de opleiding in het tweede jaar aandacht aan sociale veiligheid, binnen het vak biologie en leefstijl. Seksualiteit is hier een van de onderwerpen. De focus ligt op een gezamenlijke aanpak binnen een school. De studenten gaan tijdens dit vak vooral met casussen uit de praktijk aan de slag. Ze hebben dan zelf ook al wat meer ervaring met situaties in de klas.

Toepassing in de praktijk

Het vak voortplanting en seksualiteit volgen studenten al in het eerste jaar. Een nadeel is dat de meeste studenten op dat moment nog niet aan hun stage zijn begonnen. Daardoor is het lastig om de kennis en vaardigheden ook direct in de praktijk toe te passen. Wel komt het thema vaak tijdens hun stage later in het jaar aan bod.

Tips

Neem niet teveel hooi op je vork. Begin met de thema's die je zelf belangrijk vindt, en waarbij je je veilig genoeg voelt om ze te bespreken.

Overspoel studenten niet met informatie

Kijk hoe ze reageren en stem de inhoud van je lessen af op de groep die je voor je hebt.

Houd het veilig en leuk!

Besteed veel aandacht aan het creëren van een veilige sfeer.

Het blijft voor sommigen een lastig onderwerp

Studenten hebben vaak blokkades en verschuilen zich achter de lesmethodes. Verken dan met hen waar ze in de praktijk tegenaan zouden kunnen lopen.

Met weinig tijd toch veel bereiken?

Op de NHL Hogeschool is de tijd die ze aan seksuele vorming kunnen besteden beperkt. Ze kiezen er daarom voor de studenten zoveel mogelijk praktische handvatten mee te geven. Paula, docent Biologie, vertelt hoe zij dit aanpakt.

Kennis en oefenen met werkvormen

In de eerste les bespreken we de doelen van seksuele en relationele vorming en de internationale seksuele rechten. De seksuele ontwikkeling van 0-25 jaar komt ook aan bod. Studenten krijgen vervolgens opdracht om een lesopzet te ontwerpen en te presenteren. Ter voorbereiding hierop bestuderen de studenten de samenvatting van Seks onder je 25e. De kennis toetsen we door middel van een mondelinge overhoring.

Studenten werken aan een eigen lesopzet en moeten deze presenteren. De lesopzet wordt beoordeeld op onder meer het creëren van een veilige sfeer, het gebruik van een actieve werkvorm en de aanwezigheid van originele elementen.

Verschillende werkvormen

Tijdens twee vervolglessen oefenen studenten met werkvormen die ze later in de praktijk kunnen inzetten:

  • Black box: maak een doos waar studenten vragen over seksualiteit in kunnen doen.
  • Binnencirkel- buitencirkel: Dit is een werkvorm waarbij leerlingen elkaar het antwoord op een vraag vertellen. Doordat de leerlingen tweetallen vormen leren de leerlingen naar elkaar te luisteren en komen leerlingen die elkaar misschien weinig spreken met elkaar in gesprek.
  • Pikasol-regels voor het creëren van een veilige sfeer.

Verbinding met stage?

De lessen over seksuele vorming zijn onderdeel van het vak fysiologie, voorplanting en ontwikkeling, gegeven in het tweede jaar. Nadeel daarvan is dat de lessen niet aan de stages gekoppeld kunnen worden. Er is nu weinig zicht of studenten het geleerde daadwerkelijk in de praktijk brengen tijdens hun latere stage.

Tips

  1. Maak gebruik van proces- Rubrics om de ontwikkeling van studenten te monitoren. Rubrics is een beoordelingsinstrument dat je tijdens het hele proces kunt toepassen. Bijvoorbeeld een mondelinge overhoring over de bestudeerde literatuur, feedback op de lesopzet en een presentatie van de ontworpen les. Op die manier krijg je deelresultaten en zorg je voor kwaliteit van de lesopzet.
  2. Vind niet opnieuw het wiel uit. Er bestaan al veel leuke werkvormen, leeractiviteiten en spellen die je in je lessen kunt gebruiken.
  3. Soms kunnen (streng gelovige) ouders bezwaar hebben tegen lessen over seksualiteit. Wijs ze dan op de internationale seksuele rechten van jongeren.

Ook interessant